بایدها و نبایدهای پرنده نگری

در "پرنده نگري" اخلاقياتي حاکم است که از آنها با عنوان "بايد ها و نبايدهاي پرنده نگري" ياد مي کنيم. رعايت اين بايدها و نبايدها براي حفاظت از تنوع زيستي و در نهايت بقاء گونه بشر اهميت بالايي دارند.
 


بر هر حرفه يا فعاليتي و حتي هر حضوري اصولي حاکم است که بر اساس در نظر گرفتن منفعت عمومي در نظر گرفته شده است. گاهي اين اصول به صورت قانون وجود دارد و عدم رعايت آن توسط هر فرد، حقوقي را براي ديگران ايجاد مي نمايد. گاهي اين اصول کمتر شکل و شمايل قانوني دارد و بر اساس خودآگاهي و درايت انسانها بايد رعايت گردد تا منافع همگان حفظ شود که از آنها به عنوان اخلاق ياد مي شود.



امروزه در دنياي کنوني اخلاق جايگاه پوياتري پيدا کرده است و به نظر مي­ رسد "وجدان" بزرگ ترين تضمين اجراي آن خواهد بود نه جرايم و پيگيري هاي قانوني. در "پرنده نگري" اخلاقياتي حاکم است که از آنها با عنوان "بايد ها و نبايدهاي پرنده نگري" ياد مي کنيم. رعايت اين بايدها و نبايدها که براي حفاظت از تنوع زيستي و در نهايت بقاء گونه بشر اهميت بالايي دارند شامل موارد زير و نه محدود به آن ها مي شود:

1. در فصل زادآوري (بهار) هرگز به لانه پرندگان نزديک نشويد و اگر بر حسب اتفاق به آن نزديک شديد بدون لمس لانه از آن دور شويد. زيرا امنيت لانه برهم خواهد خورد و احتمال دارد پرنده به لانه خود باز نگردد يا حيوانات وحشي نظير روباه بوي شما را دنبال و به لانه برسند.

2. اکيدا توصيه مي شود در فصول غير از زادآوري نيز به لانه پرندگان دست نزنيد. با اينکه لانه محل دايمي زيست پرنده نيست، اما برخي پرندگان ممکن است در صورت عدم برهم خوردن امنيت، در فصل زادآوري بعدي به لانه قبلي خود بازگردند و آن را احيا کنند. همچنين برخي پرندگان در طي سال چندين بار جفت گيري مي نمايند بنابراين ممکن است در لانه اي که در فصل غير زادآوري عمومي (بهار) به آن نزديک مي شويد، پرنده اي تخم گذاري کرده باشد.

3. براي جلب پرندگان از پخش کردن صدا استفاده نکنيد يا در صورت اجبار به اين کار، بسيار به ندرت و با آگاهي از جوانب آن و با مشورت کارشناسان پرنده نگري يا پرنده شناسي اين کار را انجام دهيد. زيرا اين کار ممکن است تا آنجا ضرر داشته باشد که پرنده قلمرو خود را ترک نمايد.

4. بيش از حد به قلمرو پرندگان نزديک نشويم اين مورد به ويژه در فصول زادآوري با توجه به ترسي که پرندگان از انسان دارند موجب استرس و آزار آنها مي شود. يادمان باشد ما به قلمرو و محيط زندگي آنها وارد شده ايم.

5. اگر پرنده اي را ديديم که نشاني مصنوعي شبيه حلقه در پا داشت سعي کنيم اطلاعات آنرا با دوربين يادداشت و آن را به سازمان محيط زيست شهرمان اطلاع دهيم. اين اطلاعات براي دانشمندان اين حوزه بسيار با ارزش است.

6. غذا دادن به پرندگان در فرهنگ ها عملي پسنديده محسوب مي شود اما از لحاظ ملاحظات محيط زيستي به طور کلي قابل داوري نيست. زيرا در برخي موارد تغذيه بلند مدت يک پرنده باعث تغيير رفتار غذايي او و احتمالا وابستگي غيرمتعارف او به انسان مي شود.

7. براي کاهش استرس پرندگان و استفاده هر چه بيشتر از اوقات پرنده نگري سکوت را رعايت کرده و از لباسهاي با رنگ خنثي يا حتي هم رنگ طبيعت استفاده کنيم.

8. کمترين تغيير را در ساختار محيط به وجود آوريم و يادمان باشد طبيعت گردي مسولانه اين است که در طبيعت هيچ اثري جز رد پا از خود بر جاي نگذاريم و چيزي جز عکس و خاطره همراه نياوريم. در خصوص رد پا هم يادمان باشد در صورت امکان از مسيرهاي موجود و پاکوب استفاده کنيم.

9. براي پرنده نگري و طبيعت گردي مراقب باشيم به املاک خصوصي و حريم شخصي افراد بدون اجازه وارد نشويم.

10. در طبيعت گردي به جامعه محلي احترام بگذاريم، نوع پوشش، گفتار و رفتار ما نبايد براي ايشان غير عرف محل تلقي شود.

11. در استفاده از دوربين ­هاي چشمي و تلسکوپ در محل هاي مسکوني مراقب باشيم و توجه نماييم در افق دوربين مان حريم شخصي وجود نداشته باشد.

12. در طبيعت ممکن است جوجه هايي را ببينيم که به هر دليلي از لانه بيرون افتاده­اند. در اين گونه مواقع سعي نکنيد پرنده را به لانه برگردانيد. اين اتفاق جزئي از طبيعت است.

13. اگر پرنده يا حيوان بي جاني را در محيط­ هاي طبيعي ديديد ترجيحا به آن دست نزنيد. آن لاشه جزئي از چرخه غذايي آن منطقه به حساب مي ­آيد.

14. براي طبيعت گردي در شب از به کار بردن ابزارهايي مثل نور افکن اجتناب نماييد.

15. اگر گونه هاي خاص و در معرض انقراض را مي شناسيد، پس از مشاهده آن ها در طبيعت از اطلاع آن به عموم بپرهيزيد و حتما به سازمان ها و نهادهاي حمايتي مثل سازمان محيط زيست اطلاع دهيد.

16. در سفرهاي پرنده نگري و طبيعت گردي خود نشان يا تلفني از سازمان محيط زيست يا نهادهاي حفاظتي همراه داشته باشيد و اگر در طبيعت با شکارچيان غير مجاز يا تله گذاري برخورد نموديد حتماً به ايشان اطلاع دهيد.

17. از آلوده کردن محيط، آب و زيستگاه پرندگان اجتناب کنيد.

18. از به همراه بردن حيوانات اهلي و خانگي به زيستگاه هاي پرندگان خودداري نماييد.

19. از رها کردن پرندگان و حيوانات خانگي اهلي يا وحشي (مثل سنجاب و ...) در محيط هاي طبيعي به شدت اجتناب کنيد. زيرا يک گونه ممکن است براي گونه اي ديگر آفت محسوب شود. به طور مثال سنجاب ايراني متعلق به زيستگاه جنگل هاي زاگرسي از زيستگاه خود ربوده شده و در شهري مثل تهران به عنوان حيوان خانگي به فروش مي رود. خريداران پس از خريد متوجه مي شوند اين حيوان اهلي نمي شود و نگهداري آن دشوار است. به زعم خود براي لطف به حيوان آنرا در محل هايي مثل پارک ها و فضاهاي غير زيستگاه اين حيوان منتقل مي کنند در حاليکه آنجا زيستگاه و محل لانه گزيني پرندگان مي ­باشد. غذاي سنجاب (بلوط) در آن زيستگاه وجود ندارد و ديده شده سنجاب از تخم پرندگان تغذيه مي کند و اين يعني تخريب محيط زيست بر اثر نا آگاهي!

20. براي ورود به مناطق حفاظت شده چهار گانه مجوز از سازمان محيط زيست بگيريم.


اين فايل به کوشش خانم زهرا خشنود، با کمک آقايان جمشيد کريمي زاده و قاسم چابک تهيه شده است.
يکي از منابع فايل فوق The Mindful Birding List of Ethical Birding Guidelines مي باشد.


ماخذ : سایت باشگاه پرنده نگری ایرانیان